O estándar galego nas novas xeracións: entre o afastamento e a necesidade

Ana Iglesias Álvarez, Xosé Álvarez García, Salomé Díaz Muñiz

Resumo


Neste artigo abordamos a análise da percepción do estándar galego por parte das novas xeracións, en concreto, alumnado de cuarto da ESO, procedente de diferentes tipos de hábitat (rural, vilego e urbano). Na fase de produción dos datos recorremos á técnica cualitativa do grupo de discusión. Realizamos sete grupos formados por sete ou oito participantes cada un deles, de xeito que traballamos en total con 52 informantes. Estudamos en primeiro lugar como conciben o estándar e autoavalían a súa competencia nesta variedade, tanto a nivel oral como escrito. Ao descubrir que entenden o estándar, polo menos no caso do galego, como unha variedade estilística ou situacional, profundamos nesta cuestión no sentido da súa valoración sobre o uso: en que contextos consideran adecuado utilizar o estándar e en cales non e por que. Para finalizar, analizamos se as críticas tradicionais que recibía o estándar manteñen ou non a súa vixencia.

Palabras clave


variedade estándar; autoavaliación; variación situacional; difusión, aceptación

Texto completo:

PDF

Citas


Álvarez, R. (2003): “A gramática galega”, en H. Monteagudo e X. M. Bouzada (coords.), Elaboración e difusión da lingua, 131-164 (Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega).

Callejo, J. (2002): “Grupo de discusión: la apertura incoherente”, Estudios de Sociolingüística 3,1,91-110.

Dobao, X. A. L. (1993): “A lingua galega e a TVG: situación actual e propostas para unha nova política lingüística (I)”, Cadernos de Lingua 7, 27-44.

Fernández, B. e H. Monteagudo (1995): “Do galego literario ó galego común. O proceso de estandardización na época contemporánea”, en H. Monteagudo (ed.), Estudios de sociolingüística galega. Sobre a norma do galego culto, 99-176 (Vigo: Galaxia).

Formoso Gosende, V. (2013): Do estigma á estima: Propostas para un novo discurso lingüístico. Vigo: Xerais.

Formoso, Valentina / Ana Iglesias / Ana Rial (2017): “Percepción do alumnado galego ante as variedades dialectais propias e alleas”, Verba 47, 231-270.

González González, M. (2003): O galego segundo a mocidade (A Coruña: Real Academia Galega).

Haugen, E. (1972): The Ecology of Language (Stanford, California: Stanfor University Press).

Iglesias Álvarez, A. (2002): Falar galego: “no veo por qué?”. Aproximación cualitativa á situación sociolingüística de Galicia (Vigo: Xerais).

Iglesias Álvarez, A. (2016): “Castelanismos e galeguismos. A súa relación co estándar”, Estudos de lingüística galega 8, 107-125.

Lamuela, Xavier e Henrique Monteagudo (1996): “Planificación lingüística”, en M. Fernández Pérez (coord.), Avances en lingüística aplicada, 229-302 (Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela).

Loredo Gutiérrez, Xaquín (2015), “Aproximación á situación sociolingüística en Galicia. A evolución da transmisión lingüística interxeracional do galego”, Letra miúda. Revista de sociolinguüística para o ensino, 6. http://coordinadoraendl.org/aletramiuda/index.php?art=art3_n6.html. Consultado o 15/7/2016

Monteagudo, H. (2003): “A demanda da norma. Avances, problemas e perspectivas no proceso de estandarización do idioma galego”, en H. Monteagudo e X. M. Bouzada (coords.), Elaboración e difusión da lingua, 37-130 (Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega).

Moreno Cabrera, J. C. (2010): O nacionalismo lingüístico (Cangas do Morrazo: Morgante).

Moreno Fernández, F. (2009): La lengua española en su geografía (Madrid: Arco/Libros).

Muljačić, Žarko (1999), “Estandardización de linguas románicas ‘baixo presión’: unha proposta tipolóxica”, en F. Fernández Rei (coord.), Estudios de Sociolingüística Románica, 11-26 (Santiago de Compostela: Servicio de publicacións da Universidade de Santiago de Compostela).

Observatorio da Cultura Galega (2012): A(s) lingua(s) a debate. Inquérito sobre opinións, actitudes e expectativas da sociedade galega. (Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega).

O’Rourke, Bernadette / Fernando Ramallo (2013): ìCompeting ideologies of linguistic authority amongst new speakers in contemporary Galiciaî, Language in Society 42, 287-305.

Ramallo, F. (2010): “Cara a unha tipoloxía sociolingüística dos falantes de galego”, en B. Silva Valdivia, X. Rodríguez Rodríguez e I. Vaquero Quintela (coords.), Educación e linguas en Galicia, 15-38 (Santiago de Compostela: Servizo de Publicacións e Intercambio Científico da Universidade de Santiago de Compostela). Dispoñíbel en http://hdl.handle.net/10347/2247 [consult. 1.12.2016].

Regueira, X. L. (1994), “Modelos fonéticos e autenticidade lingüística”, Cadernos de lingua, 10, 37-60.

Regueira, X. L. (2013): “Estándar oral e modelos de lingua”, A letra miúda. Revista de sociolingüística para o ensino 2, 1-23. Dispoñíbel en http://coordinadoraendl.org/aletramiuda/index.php?art=art2_n2.html [consult. 25.11.2016].

Ruiz Olabuénaga, J. I. (2012): Metodología de la investigación cualitativa (Bilbao: Universidade de Deusto).

Sanmartín Rei, G. (2009): Nos camiños do entusiasmo. Calidade da lingua e planificación (Vigo: Xerais).

Sousa Fernández, X. C. (2003): “Léxico dialectal e estandarización”, en , María Álvarez de la Granja / Ernesto X. González Seoane (eds.), A estandarización do léxico, 129-146 (Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega / Instituto da Lingua Galega).

Suárez Quintas, S. (no prelo): “‘O galego non é o ghallegho que falamos nós’: a percepción e as actitudes como condicionantes do cambio lingüístico”, en E. Fernández Rei e X. L. Regueira (eds.) Estudos sobre o cambio lingüístico no galego actual (Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega / Instituto da Lingua Galega).




DOI: https://doi.org/10.17979/rgf.2017.18.0.3182

Ligazóns refback

  • Non hai ningunha ligazón refback.