Revisión bibliométrica das publicacións sobre resiliencia e cambio climático no Estado do Paraná
DOI:
https://doi.org/10.17979/ams.2026.33.1.11772Palabras clave:
mitigación climática, adaptación climática, vulnerabilidad socioambiental, uso do chan, políticas públicasResumo
Este estudo analizou publicacións científicas sobre resiliencia e cambio climático en Paraná. Este estudo bibliométrico e exploratorio baseouse en 121 artigos da Web of Science publicados entre 2015 e 2024, empregando o paquete Bibliometrix en R Studio. Os resultados mostran unha concentración de estudos sobre eventos meteorolóxicos extremos, uso do solo e políticas públicas, cun aumento significativo das publicacións despois do Acordo de París, especialmente entre 2017 e 2019. Identificáronse lagoas importantes, como a necesidade de políticas públicas eficaces e a vulnerabilidade socioambiental da poboación. O estudo destaca as tendencias e propón unha axenda para futuras investigacións, contribuíndo á formulación de políticas públicas e promovendo o desenvolvemento sostible. Ao abordar a resiliencia climática, os resultados apoian accións que garantan a sostibilidade de Paraná e outras rexións.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Citas
Abreu, F. T., & Silva, M. A. (2021). Estratégias de Adaptação à Mudança Climática na Pecuária: A Influência da Bovinocultura no Meio Ambiente. Revista Brasileira de Ciências Ambientais, 28(3), 134-148.
Acordo de Paris - Contribuição Nacionalmente Determinada (NDC), 2022. (2022). Disponível em: https://www.gov.br/casacivil/pt-br/assuntos/comite-interministerial-sobre-mudanca-doclima/arquivos-cimv/item-de-pauta-3-paris-agreement-brazil-ndc-final-1.pdf/view. Acesso em: 10 de junho de 2024.
Acordo de Paris. (2015). Convenção-Quadro das Nações Unidas sobre a Mudança do Clima. Disponível em: https://unfccc.int/files/essential_background/convention/application/pdf/english_paris_agreement.pdf. Acesso em: 11 jun. 2024.
Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959-975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
Batalha, M. A. P., & Souza, S. B. (2022). Políticas Públicas para o Desenvolvimento Sustentável na Agricultura Familiar: Desafios e Avanços. Revista Brasileira de Políticas Públicas, 30(1), 101-115.
Batista, L. P. (2020). Agricultura Familiar e Sustentabilidade: Uma Análise da Bovinocultura no Paraná. Revista Científica de Ciências Agrárias, 17(2), 87-102.
Bortoluzzi, L. N. (2022). Vulnerabilidade socioambiental em áreas de fundo de vale na cidade de Foz do Iguaçu–Paraná.
Buszta, J., Wójcik, K., Santos, C. A. G., Kozioł, K., & Maciuk, K. (2023). Historical analysis and prediction of the magnitude and scale of natural disasters globally. Resources, 12(9), 106. https://doi.org/10.3390/resources12090106
Carril, A. F., Cavalcanti, I. F. A., Menéndez, C. G., Sörensson, L., López-Franca, N., Rivera, J. A., Robledo, F., Zaninetti, P. G., Ambrizzi, T., & Penalba, O. C. (2016). Extreme events in the La Plata basin: A retrospective analysis of what we have learned during CLARIS-LPB project. Climate Research, 68(2-3), 95-116. https://doi.org/10.3354/cr01374
Conte, L. C., Bayer, D. M., & Bayer, F. M. (2019). Bootstrap Pettitt test for detecting change points in hydroclimatological data: Case study of Itaipu hydroelectric plant, Brazil. Hydrological Sciences Journal, 64(11), 1312-1326. https://doi.org/10.1080/02626667.2019.1632461
Cortez, S. M., & Lemos, A. D. (2021). Adaptação e Mitigação das Mudanças Climáticas: Um Estudo sobre o Uso de Tecnologias na Pecuária Brasileira. Revista de Inovação Agropecuária, 11(4), 67-82.
Costa, C. G. F. (2020). Climate resilience building in Semi-Arid Lands (SALs): Institutional weaknesses and strengths in subnational governments in Brazil. Desenvolvimento e Meio Ambiente, 55(1), 644-672. https://doi.org/10.5380/dma.v55i0.73354
Dantas, L. G., Santos, C. A. C. dos, Santos, C. A. G., Martins, E. S. P. R., & Alves, L. M. (2022). Future changes in temperature and precipitation over Northeastern Brazil by CMIP6 model. Water, 14(24), 4118. https://doi.org/10.3390/w14244118
Dias, L. A. S. (2021). A Sustentabilidade no Desenvolvimento Rural e seus Efeitos na Sociedade: Um Estudo sobre a Bovinocultura no Paraná. Revista Brasileira de Geografia e Sustentabilidade, 34(2), 221-239.
Dobbs, C., Escobedo, F. J., Clerici, N., Labarrera, F. de, Eleuterio, A. A., MacGregor-Fors, I., Reyes-Paecke, S., Vásquez, A., Camaño, J. D. Z., Hernández, H. J., & Jiménez, M. L. (2018). Urban ecosystem services in Latin America: Mismatch between global concepts and regional realities? Urban Ecosystems, 22(1), 173-187. https://doi.org/10.1007/s11252-018-0805-3
EMATER. (2019). Programa de Agricultura Familiar e Sustentabilidade Rural no Paraná. Relatório Anual de Atividades.
Faria, F. A. (2020). Impactos Ambientais da Pecuária: Uma Análise da Bovinocultura e suas Práticas Sustentáveis. Revista Científica Agroecológica, 12(3), 89-103.
Ferreira, T. R., & Almeida, F. F. (2020). A Pecuária e a Agricultura Sustentável: Impactos Econômicos e Ambientais. Revista Agropecuária Sustentável, 8(2), 95-110.
Freitas, C. A., & Lima, R. L. (2022). O Impacto da Pecuária nas Mudanças Climáticas: Uma Abordagem de Sustentabilidade. Revista Internacional de Meio Ambiente, 22(1), 110-124.
Gomes, J. F., & Souza, A. L. (2021). Tecnologias Sustentáveis na Pecuária: A Necessidade de Inovação para a Adaptação Climática. Revista de Tecnologia e Meio Ambiente, 14(4), 159-173.
IEA. (2021). Agricultura Sustentável: Como a Tecnologia e Inovação Estão Transformando o Setor Agropecuário. Relatório de Sustentabilidade Agropecuária.
Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). (2020). Censo Agropecuário 2017: Resultados Preliminares. IBGE.
Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais (INPE). (2021). Mudanças Climáticas no Brasil: Desafios e Oportunidades para a Agricultura. Relatório Nacional do INPE.
IPCC. (2022). Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC).
Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento (MAPA). (2020). Políticas Públicas para a Agricultura Familiar e Sustentabilidade no Brasil. Revista Brasileira de Política Agrícola, 8(2), 45-60.
Ministério do Meio Ambiente. (2021). Plano Nacional de Adaptação à Mudança do Clima. MMA.
Neves, F. S., & Silva, T. F. (2022). O Impacto das Mudanças Climáticas na Agricultura Familiar: Uma Análise no Sul do Brasil. Revista Brasileira de Ciência e Tecnologia, 20(4), 102-118.
Oliveira, R. A. (2021). A Sustentabilidade no Setor Agropecuário: Desafios e Oportunidades para a Pecuária Brasileira. Revista Brasileira de Agricultura e Pecuária Sustentável, 10(1), 77-92.
Pereira, M. L., & Silva, R. J. (2022). A Sustentabilidade na Pecuária: Estratégias para Combater as Mudanças Climáticas. Revista de Gestão Ambiental, 19(3), 195-210.
Pessanha, L. F., & Souza, C. D. (2020). Análise de Políticas Públicas para a Sustentabilidade na Pecuária Brasileira. Revista de Políticas Ambientais, 14(3), 122-136.
Pimentel, A. G., & Ferreira, C. A. (2020). Desafios na Pecuária Sustentável: Uma Análise dos Impactos Ambientais e Sociais da Bovinocultura. Revista de Meio Ambiente e Sustentabilidade, 15(3), 203-220.
PRODEMA. (2021). Agricultura e Sustentabilidade: Desafios e Soluções para a Pecuária no Brasil. Relatório de Desenvolvimento Sustentável.
Ribeiro, G. M., & Torres, A. M. (2021). Pecuária e Mudanças Climáticas: O Impacto nas Regiões do Sul e Sudeste do Brasil. Revista Agroecológica Brasileira, 19(2), 58-73.
Santos, M. T., & Pereira, J. P. (2021). Análise da Efetividade das Práticas de Sustentabilidade na Pecuária: Estudo de Caso no Estado do Paraná. Revista de Gestão e Sustentabilidade, 22(1), 95-110.
Silva, L. F., & Costa, R. B. (2022). O Impacto das Mudanças Climáticas no Setor Agropecuário: Uma Revisão das Tecnologias e Estratégias de Adaptação. Revista Brasileira de Tecnologia e Inovação, 11(3), 88-103.
Silva, M. B., & Costa, J. L. (2021). O Papel das Tecnologias na Mitigação dos Impactos Ambientais da Pecuária. Revista de Ciência e Tecnologia Agropecuária, 9(2), 77-92.
Souza, T. A., & Costa, C. B. (2020). A Pecuária Sustentável e os Desafios de Adaptação às Mudanças Climáticas. Revista de Estudos Agroambientais, 9(2), 231-244.
UNFCCC. (2015). Acordo de Paris sobre a Mudança do Clima. United Nations Framework Convention on Climate Change. Disponível em: https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf.
Van der Sluijs, J. P., & Kermisch, C. (2021). Climate Change and Sustainability: Challenges for the Agricultural Sector in Latin America. Environmental Science and Policy, 23(5), 101-113.
World Bank. (2020). Climate-Smart Agriculture: A Pathway to Sustainable Food Systems. World Bank Group Report.
Zamboni, L. D., & Garcia, P. L. (2022). O Papel da Pecuária na Adaptação às Mudanças Climáticas: Uma Visão Crítica. Revista de Economia e Sustentabilidade, 18(4), 312-330.
Descargas
Publicada
Número
Sección
Licenza
Os traballos publicados nesta revista están baixo unha licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 4.0 Internacional.
Permitese e anímase aos autores a difundir os artigos aceptados para a súa publicación nos sitios web persoais ou institucionais, antes e despois da súa publicación, sempre que se indique claramente que o traballo pertence a esta revista e se proporcionen os datos bibliográficos completos xunto co acceso ao documento.
