Sarmiento. Revista Galego-Portuguesa de Historia da Educación
type: channel
description: Sarmiento. Revista Galego-Portuguesa de Historia da Educación é unha revista de periodicidade anual editada polas universidades de A Coruña, Vigo e Santiago de Compostela. Publícase como Sarmiento. Anuario galego de historia da educación ata o seu volume 20 (2016), e adopta o seu nome actual en 2017. Os traballos que recolle céntranse en calquera aspecto da historia da educación en Galicia e Portugal, pero tamén acepta outros de ámbito xeográfico máis amplo (España, O mundo lusófomo, Europa e outros) con enfoques (históricos, económicos, sociolóxicos etc.) que axuden a coñecer e comprender mellor a educación.
publisher: Universidade da Coruña, Universidade de Vigo, Universidade de Santiago de Compostela
language: gl
publication name: Sarmiento. Revista Galego-Portuguesa de Historia da Educación
issn: 1138-5863
items: A nai educadora: Análise do discurso psicopedagóxico sobre o neno en idade pre-escolar en revistas de educación familiar (Portugal, 1945-1958)
items: Memoria docente: Ego-historia e posicionamentos da Escola Democrática en Portugal
items: Entre a Educación e a Historia. Memoria persoal e selectiva.
items: O Pelouro: unha escola diferente para o cultivo da vida
items: Sebastián Pena e a memoria traizoeira
items: Ensino Liceal ou Técnico? Estratexias socioeducativas dos pais vianenses (1888-1947)
items: A Schulsozialarbeit: un estudo do desenvolvemento histórico da educación social escolar alemá
items: A Portela transformada: Unha mirada ao paso do tempo na periferia de Compostela.
items: Unha memoria, un discurso e un informe do inspector de ensino primario Manuel Panero Martínez
items: As “escolas novas” e os seus problemas
items: Os mestres mortos daquel verán
items: Presentación monografía
items: Moral and Political Values in Teacher Education Over Time
items: O Ensino em Portugal antes e depois do 25 de Abril
items: Justino Magalhães: uma vida dedicada ao Ensino e à História da Educação
items: Obrigado, Justino Magalhães - Memórias e Afetos
items: Meritocracia, igualdad, educación. Por una vuelta a la historia social de la educación
items: Libro-Catálogo da Exposición Educación, Xénero e Lectura
items: Modos de entender, pensar y sentir el patrimonio educativo. XI Jornadas de la SEPHE
items: Mi trayectoria intelectual
items: Vivir para contala: a vida, unha aventura que se constrúe ao camiñar
items: Mulleres na memoria e na historia da educación
items: Novas: De Galicia e máis alá. Noticias de Galicia
items: Rogério Fernandes: cidadão e historiador da educação (1933-2010)
items: A História da Educação em Portugal, 2009-2010
items: O espazo histórico-educativo lusobrasileiro (Subsección para Brasil)
items: Domínguez García, J. M. (2010), Cátedras de Gramática y Educación en Galicia, Siglos XVI y XVII
items: Costa Rico, A. (2010): D’abord les enfants. Freinet y la educación en España (1926-1975).
items: Breve biografía de Veneranda Manzano (1893-1992)
items: O problema da galeguización do ensino superior na Galicia da preguerra

A nai educadora: Análise do discurso psicopedagóxico sobre o neno en idade pre-escolar en revistas de educación familiar (Portugal, 1945-1958)
type: item
description: Este traballo tivo como obxectivo contribuír para a comprensión do discurso psicopedagóxico sobre o neno en idade pre-escolar que circulou en Portugal, nos anos 40 e 50 do século XX, a través da análise de discursos dirixidos ás nais veiculados en dúas revistas de educación familiar - Os nosos Fillos e Saúde e Lar. Os nosos resultados evidenciam a existencia dunha preocupación coa forma como as criaturas eran educadas, así como a crenza de que a educación para a maternidade sería a solución para os problemas que as afectaban. Neste sentido, son difundidas informacións sobre o desenvolvemento infantil e as nais son aconselladas sobre as estratexias que poderían utilizar para coñecer e educar os seus fillos, asentes no coñecemento científico sobre o neno e a súa educación, funcionando, as revistas, como un vehículo de difusión do discurso psicopedagóxico sobre a infancia cara as nais portuguesas
subject: Miscelánea
  topic: section
subject: discurso psicopedagóxico
  topic: keywords
subject: educación para a maternidade
  topic: keywords
subject: revistas de educación familiar
  topic: keywords
subject: infancia
  topic: keywords
subject: Portugal
  topic: keywords
creator: Carla Vilhena
creator: Antonio Gomes Ferreira
creator: Luís Mota
rights: Dereitos de autor/a 2024 Carla Cardoso Vilhena, António Gomes Ferreira, Luís Mota https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 223
ending page: 249
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11624

Memoria docente: Ego-historia e posicionamentos da Escola Democrática en Portugal
type: item
description: Estase na historia non necesariamente como heroe ou vítima, vencedor ou vencido, axente ou suxeito pasivo-testemuña. Dito de modo abreviado, formamos parte da historia como interdependentes e en interación, contribuíndo profesionalmente e realizándonos como persoas. Temporalidades, contextos, sociabilidades, biografías son dimensións fundamentais das historias de vida. Iniciando a docencia no cadro histórico-pedagóxico que antecedeu á Revolución Democrática iniciada en 25 de Abril de 1974, o breve apontamento de ego-historia que aquí presento cruza coas vicisitudes e a evolución da Escola Democrática en Portugal.
subject: Monografía
  topic: section
subject: historia da educación
  topic: keywords
subject: docencia
  topic: keywords
subject: memoria docente
  topic: keywords
subject: ego-historia
  topic: keywords
subject: escola democrática en Portugal
  topic: keywords
creator: Justino Magalhães
rights: Dereitos de autor/a 2024 Justino Magalhães https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 3
ending page: 23
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11664

Entre a Educación e a Historia. Memoria persoal e selectiva.
type: item
description: Neste artigo o autor reconstrúe a súa traxectoria académico-investigadora no campo da Historia da Educación desde os anos iniciais de formación e profesionalización desde as décadas dos sesenta e setenta do século pasado ata os nosos días. Primeiro, destacando o tránsito, nas súas investigacións iniciais, desde a socioloxía e política da educación á historia social da educación. Despois, sintetizando os principais trazos —diversidade temática e paradigmática, condición fronteiriza, perspectivismo…— que caracterizan dita traxectoria. Por último, expón a súa evolución desde a xubilación en 2013, así como o seu recente interese, de novo, polos enfoques e temas propios da historia social da educación.
subject: Monografía
  topic: section
subject: historia
  topic: keywords
subject: educación
  topic: keywords
subject: España
  topic: keywords
subject: investigación
  topic: keywords
subject: historia social
  topic: keywords
creator: Antonio Viñao Frago
rights: Dereitos de autor/a 2024 Antonio Viñao Frago https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 69
ending page: 89
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11694

O Pelouro: unha escola diferente para o cultivo da vida
type: item
description: O centro de innovación e integración psicopedagóxica O Pelouro, situado en Caldelas de Tui – Pontevedra (Galicia), é unha institución educativa cunha proposta educativa singular e inclusiva que durante máis de 40 anos obtivo resultados significativos na formación dos seus estudantes, en estreita participación coa comunidade familiar. Esta escola é o obxecto da presente contribución, facendo unha exposición e reflexión sobre a súa innovadora proposta educativa e os seus procesos de aprendizaxe diferenciada. O eixe principal da escola na súa proposta educativa é a infancia e as súas necesidades afetivas, entendendo a cada alumno como un ser individual, un creador do seu proceso de aprendizaxe
subject: Miscelánea
  topic: section
subject: O Pelouro
  topic: keywords
subject: innovación pedagóxica
  topic: keywords
subject: educación especial
  topic: keywords
subject: inclusión
  topic: keywords
subject: crianzas
  topic: keywords
creator: Purificación Pérez de Souza
creator: Antón Costa Rico
creator: José Antonio Caride Gómez
rights: Dereitos de autor/a 2024 Purificación Pérez de Souza, Antón Costa Rico e José Antonio Caride Gómez https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 91
ending page: 115
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11697

Sebastián Pena e a memoria traizoeira
type: item
description: Sebastián Pena López (1885-1971), nado en Tabeirós, (A Estrada), enxertouse en Parada de Miñor (Nigrán). Seminarista e emigrante nos anos mozos; mestre serodio e apaixonado; activista cultural e agrario; de profunda fe católica e compromiso republicano, foi castigado e zarandeado polos sublevados. Ademais de sufrir o triste silencio do exilio interior foi vítima da máis traizoeira das memorias. que o seu nome fose confundido co dun terríbel vitimario.
subject: Miscelánea
  topic: section
subject: maxisterio
  topic: keywords
subject: agrarismo
  topic: keywords
subject: Nigrán
  topic: keywords
subject: partido radical
  topic: keywords
subject: II República
  topic: keywords
creator: Carlos Méixome Quinteiro
rights: Dereitos de autor/a 2024 Carlos Méixome Quinteiro https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 116
ending page: 141
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11705

Ensino Liceal ou Técnico? Estratexias socioeducativas dos pais vianenses (1888-1947)
type: item
description: A introdución do Ensino Técnico no panorama escolar de Viana do Castelo verificouse en 1888. No ambiente socioprofesional e educativo desta pequena cidade capital do distrito, xurdiu, así, unha alternativa ao ensino que, desde 1853, era impartido no Liceu. A partir desta realidade, preséntase un estudo efectuado sobre a distribución socioprofesional dos pais dos alumnos das dúas Escolas, a súa evolución estrutural ao longo de tres Réximes políticos e nos tres grandes tipos de cursos lecionados – Liceal, Industrial e Comercial. A partir desta base, procurouse indagar que estratexias socioprofesionais e familiares, moi particularmente no que atinxe aos pais que matricularon varios fillos nas dúas Escolas, foron seguidas, sendo presentados, no ámbito dunha análise máis fina, varios estudos de caso. Este traballo estabeleceu as súas fundacións en dous tipos de fontes practicamente inéditas e colocadas nun diálogo profundamente revelador e problematizador, moi particularmente os libros de matrículas do Liceus e dos Cursos do Ensino Técnico e os Cadernos de Recenseamento Electoral.
subject: Miscelánea
  topic: section
subject: ensino secundario
  topic: keywords
subject: ensino técnico
  topic: keywords
subject: estructura profesional
  topic: keywords
subject: familia
  topic: keywords
subject: estratexias socioeducativas
  topic: keywords
creator: Rodrigo Azevedo
rights: Dereitos de autor/a 2024 Rodrigo Azevedo https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 142
ending page: 179
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11707

A Schulsozialarbeit: un estudo do desenvolvemento histórico da educación social escolar alemá
type: item
description: Os profesionais da educación social estanse a incorporar aos centros escolares españois, pero en Alemaña están presentes dende os anos sesenta do pasado século. Estudar a súa experiencia é de grande utilidade para podermos aprender tanto dos seus acertos como dos seus erros. Por medio dunha metodoloxía de estudo cualitativo, baseada na análise de contido mediante a revisión de literatura especializada, pretendemos situar as coordenadas dos fitos históricos que conduciron á súa incorporación nas escolas, así como os trazos mais senlleiros que a caracterizan. En primeiro lugar, presentaranse uns datos introdutorios para comprender o contexto en que emerxe, indicando as principais características do sistema educativo alemán e os trazos xerais da profesión. Por último, afondaremos nos fundamentos epistemolóxicos da Schulsozialarbeit alemá dende os seus inicios ata a actualidade. Os resultados apuntan a que, non sen atrancos, están asentando a súa figura profesional nas escolas como resultado do seu bo traballo.
subject: Miscelánea
  topic: section
subject: educación social
  topic: keywords
subject: profesionalización
  topic: keywords
subject: Alemaña
  topic: keywords
subject: escola
  topic: keywords
subject: educación social escolar
  topic: keywords
creator: Carolina Borges Veloso
creator: Xosé Manuel Cid Fernández
rights: Dereitos de autor/a 2024 Carolina Borges Veloso, e Xosé Manuel Cid Fernández https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 180
ending page: 201
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11708

A Portela transformada: Unha mirada ao paso do tempo na periferia de Compostela.
type: item
description: Neste artigo realízase unha exploración sobre a posibilidade de indagar na historia de pequenas comunidades rurais desde a perspectiva da súa transformación pedagóxica entre 1950 e o tempo presente. Faise referencia a un primeiro estudo dun lugar concreto da periferia de Santiago de Compostela co obxectivo de xerar coñecemento sobre bens materiais e inmateriais dunha comunidade local, así como dos fenómenos de despoboamento e neorruralismo. O encontro de culturas distintas, as transformacións sucesivas que experimenta o lugar, o desafío de vivir coas achegas dos novos habitantes e mesmo o regreso da mocidade cunha vinculación familiar, permite elaborar un estudo da pedagoxía do lugar desde un marco histórico onde as persoas aprenden e conviven nunha paisaxe que se transforma, modificando os modos de aprender e, ao mesmo tempo, preservando a memoria local.
subject: Miscelánea
  topic: section
subject: historia da educación rural
  topic: keywords
subject: pedagoxía do lugar
  topic: keywords
subject: historias de fondo da paisaxe
  topic: keywords
subject: educación ao aire libre
  topic: keywords
subject: educación en Galicia
  topic: keywords
creator: Paula García Méndez
creator: Eugenio Otero Urtaza
rights: Dereitos de autor/a 2024 Paula García Méndez, Eugenio Otero Urtaza https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 202
ending page: 222
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11719

Unha memoria, un discurso e un informe do inspector de ensino primario Manuel Panero Martínez
type: item
description: Manuel Panero Martínez exerceu como inspector de ensino primario nas provincias de Zamora, Lugo, Coruña e Toledo. Os seus escritos constitúen un valioso testemuño sobre a situación das escolas e dos mestres na Galicia de finais do século XIX. Reproducimos unha memoria sobre as visitas realizadas ás escolas lucenses, o discurso que pronunciou no Congreso Pedagóxico Rexional celebrado en Pontevedra (1887) e un informe emitido con motivo do expediente disciplinario instruído a un mestre coruñés.
subject: Documentos
  topic: section
subject: Manuel Panero Martínez
  topic: keywords
subject: inspección de ensino primario
  topic: keywords
subject: escolas primarias
  topic: keywords
creator: Narciso Antonio de Gabriel Fernández
rights: Dereitos de autor/a 2024 Narciso Antonio de Gabriel Fernández https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 250
ending page: 269
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11722

As “escolas novas” e os seus problemas
type: item
description: A tradución á lingua galega elaborada por parte de Antón Costa Rico desde o orixinal italiano do texto As “escolas novas” e os seus problemas -redactado por Ernesto Codignola en primeira edición de 1946, enriquecido no 1962 por parte do pedagogo Aldo Visalbergui e reeditado novamente no 1970- no marco da Colección Biblioteca de Pedagoxía de Kalandraka, trae á actualidade unha lectura que, ademais de configurar un fundamental recurso pedagóxico de grande interese para todas aquelas persoas con inquedanzas vinculadas coa renovación pedagóxica, contribúe a construír pontes entre o movemento das escolas novas de inicios do século XX e as preocupacións máis recentes no ámbito do pensamento pedagóxico.
subject: Libros
  topic: section
subject: Ernesto Codignola
  topic: keywords
subject: Aldo Visalberghi
  topic: keywords
subject: escolas novas
  topic: keywords
subject: renovación pedagóxica
  topic: keywords
subject: biblioteca de pedagoxía
  topic: keywords
creator: Uxía Bolaño Amigo
rights: Dereitos de autor/a 2024 Uxía Bolaño Amigo https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 304
ending page: 308
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11750

Os mestres mortos daquel verán
type: item
description: Doce vidas de mestres e mestras depurados polas autoridades fascistas, son os que se acollen neste traballo que pecha unha triloxía cuxo fío condutor é a depuración do maxisterio español que comeza en 1936 coa sublevación militar previa á guerra civil española. O proxecto, da man do profesor Narciso de Gabriel, foi crecendo nos últimos anos para poñer luz naquel proceso de infausto recordo.
subject: Libros
  topic: section
subject: depuración
  topic: keywords
subject: maxisterio
  topic: keywords
subject: guerra civil
  topic: keywords
subject: Segunda República
  topic: keywords
subject: escola primaria
  topic: keywords
creator: José Luis Iglesias Salvado
rights: Dereitos de autor/a 2024 José Luis Iglesias Salvado https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 320
ending page: 322
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11794

Presentación monografía
type: item
description: Para o presente número desde a revista Sarmiento consideramos que neste momento podería ser pertinente poñer en valor a traxectoria persoal e profesional dalgunhas das persoas —colegas e mentores— que protagonizaron en primeira persoa unha nova andaina da Historia da Educación en Portugal e España. Damos así continuidade ao traballo que Julia Varela publicou no anterior número de Sarmiento, no seu caso desde o ámbito da socioloxía da educación.
subject: Monografía
  topic: section
subject: traxectoria profesional
  topic: keywords
subject: Portugal
  topic: keywords
subject: España
  topic: keywords
subject: historia da educación
  topic: keywords
subject: docencia
  topic: keywords
subject: investigación
  topic: keywords
creator: Comité de redacción revista Sarmiento
rights: Dereitos de autor/a 2024 Sarmiento. Revista Galego-Portuguesa de Historia da Educación https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 1
ending page: 1
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11754

Moral and Political Values in Teacher Education Over Time
type: item
description: Neste traballo Nick Mead reflexiona sobre a forma en que os docentes trasladan os valores políticos, morais e persoais aos alumnos. Isto supón profundar nas iniciativas pedagóxicas internacionais comprendidas dentro do pensamento gramsciano, cuestionando o sentido da aplicación actual dunha educación centrada no rendemento e a sistematización de contidos previamente filtrados polos poderes hexemónicos. A súa lectura provoca unha reflexión teórica cara ás prácticas pedagóxicas do século XXI, suscitando a preocupación sobre “vellos” problemas educativos internacionais, desprendidos en parte das novas esixencias sociais, éticas e políticas que acompañaron á sociedade do consumo.
subject: Libros
  topic: section
subject: moral
  topic: keywords
subject: política
  topic: keywords
subject: valores
  topic: keywords
subject: profesores
  topic: keywords
subject: educación
  topic: keywords
creator: Jos´e Manuel Vázquez López
rights: Dereitos de autor/a 2024 José Manuel Vázquez López https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 315
ending page: 319
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11752

O Ensino em Portugal antes e depois do 25 de Abril
type: item
description: Síntese en 4 volumes de cen anos da Historia da Educación en Portugal. Autores recoñecidos sintetizan o que de máis importante ocorreu nos diversos subsistemas de ensino, evidenciando a ruptura que constituíu a revolución de abril de 1974, mesmo na forma de pensar como de investir en educación.
subject: Libros
  topic: section
subject: Portugal
  topic: keywords
subject: educación
  topic: keywords
subject: revolución
  topic: keywords
subject: Estado Novo
  topic: keywords
subject: democracia
  topic: keywords
creator: Luís Alberto Marques Alves
rights: Dereitos de autor/a 2024 Luís Alberto Marques Alves https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 309
ending page: 314
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11751

Justino Magalhães: uma vida dedicada ao Ensino e à História da Educação
type: item
description: Colección de artigos e impresións de compañeiros, familiares e antigos alumnos do historiador educativo Justino Magalhães, destacando a importancia das redes de investigación, o patrimonio intelectual e o legado individual na Historia da Educación. Este é o primeiro volume dunha nova colección dedicada á historia da educación en Portugal e Brasil.
subject: Libros
  topic: section
subject: Justino Magalhães
  topic: keywords
subject: memoria
  topic: keywords
subject: historia de la educación
  topic: keywords
subject: testimonio
  topic: keywords
subject: redes de investigación
  topic: keywords
creator: Luís Alberto Marques Alves
rights: Dereitos de autor/a 2024 Luís Marques Alves https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 299
ending page: 303
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11749

Obrigado, Justino Magalhães - Memórias e Afetos
type: item
description: Obra sementada con moitos afetos que foron crecendo na convivencia co autor homenaxeado. Conxunto de textos de autores que se cruzaron con Justino Magalhães no percorrido da súa vida académica, científica ou simplemente amigos e familiares.
subject: Libros
  topic: section
subject: Justino Magalhães
  topic: keywords
subject: memoria
  topic: keywords
subject: historia da educación
  topic: keywords
subject: investigación
  topic: keywords
creator: Luis Alberto Marques Alves
rights: Dereitos de autor/a 2024 Luís Marques Alves https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 294
ending page: 298
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11743

Meritocracia, igualdad, educación. Por una vuelta a la historia social de la educación
type: item
description: O principio da meritocracia, presente nas formulacións de política educativa, tanto socialdemócratas como neoliberais, goza da lexitimación que lle conceden os poderes económicos e políticos. Porén, desde unha mirada crítica sobre a realidade das clases sociais e sobre as desigualdades existentes é mester verificar a súa verdade, as súas limitacións, ou canto hai de formulación ideolóxica. A socioloxía histórica crítica e non funcionalista realizada nas pasadas décadas dos anos sesenta a oitenta puxo de relevo a súa formulación ideolóxica. O profesor Viñao Frago procede a reler estas páxinas e a examinar o discurso da meritocracia aplicado ás políticas educativas en España, e desde a súa práctica historiográfica examina a xenealoxía e a función social destas políticas, mostra os argumentos en debate e a resonancia ideolóxica deste principio. Ao tempo, invita a realizar exames críticos dos procesos histórico-educativos da man das mellores orientacións da historia social
subject: Libros
  topic: section
subject: historia da educación
  topic: keywords
subject: políticas educativas
  topic: keywords
subject: clases sociais
  topic: keywords
subject: meritocracia
  topic: keywords
subject: selección escolar
  topic: keywords
creator: Antón Costa Rico
rights: Dereitos de autor/a 2024 Antón Costa Rico https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 290
ending page: 293
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11742

Libro-Catálogo da Exposición Educación, Xénero e Lectura
type: item
description: O Libro-Catálogo da Exposición Educación, Xénero e Lectura, efectúa un percorrido que nutre e condensa a memoria da visita á exposición temporal que foi acollida dende o 26 de maio do 2023 no Museo Pedagóxico de Galiza (MUPEGA), comisariada pola profesora Rita Gradaílle Pernas e o profesor Antón Costa Rico, ambos membros do Grupo de Investigación en Pedagoxía Social e Educación Ambiental SEPA-interea da Universidade de Santiago de Compostela. Unha mostra que amosa realidades, imaxes e representacións que nos trasladan desde mediados do século XIX ata a actualidade nun escenario de estereotipos e de discriminacións, mais tamén de dinámicas, de procesos de loita e de conquistas transformadoras, que trazaron modos de ensinar e de aprender en clave de xénero, poñendo énfase en particular no rol asignado ás mulleres.
subject: Libros
  topic: section
subject: educación
  topic: keywords
subject: xénero
  topic: keywords
subject: lectura
  topic: keywords
subject: libro-catálogo
  topic: keywords
subject: exposición
  topic: keywords
creator: Uxía Bolaño Amigo
rights: Dereitos de autor/a 2024 Uxía Bolaño Amigo https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 284
ending page: 289
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11733

Modos de entender, pensar y sentir el patrimonio educativo. XI Jornadas de la SEPHE
type: item
description: O patrimonio histórico-educativo concentra actualmente tarefas de investigación coa preocupación por coñecer, entender e explicar o pasado educativo e a súa influencia sobre o presente da educación. Céntranse os problemas a estudio na cultura empírica escolar: unha reconsideración de aspectos vinculados ás perspectivas abertas pola Historia Social e a Historia Cultural da Educación, ao privilexiar a atención etnográfica. Esta orientación investigadora goza de apoio de congresos e publicacións e do soporte ofrecido desde o museismo escolar e pedagóxico.
subject: Libros
  topic: section
subject: patrimonio histórico-educativo
  topic: keywords
subject: museismo pedagóxico
  topic: keywords
subject: etnografía da escola
  topic: keywords
subject: investigación
  topic: keywords
creator: Antón Costa Rico
rights: Dereitos de autor/a 2024 Antón Costa Rico https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 278
ending page: 283
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11731

Mi trayectoria intelectual
type: item
description: Conforman este libro unha larga entrevista biográfica seguido dunhas notas biográficas que o propio Elias escribiu durante a súa vida. Esta obra, porén, vai moito máis alá da formación e do exercicio da profesión, vai máis alá do proceso que lle permitiu chegar a ser o grande sociólogo que foi. Nos dous capítulos enfróntanse estes e outros aspectos da obra de Elias, pero sobre todos estes textos permítennos coñecer novos aspectos da socioloxía europea do século XX(...). Estamos, xa que logo, diante dunha biografía que, tal e como a narra o propio autor, resulta ser socioloxicamente modélica e vencellada estreitamente cunha parte importante da súa vida e cos dramáticos conflitos que se desenvolveron en Europa e no mundo durante a primeira metade do século XX.
subject: Libros
  topic: section
subject: socioloxía
  topic: keywords
subject: innovación
  topic: keywords
subject: desideolixización
  topic: keywords
subject: problematización
  topic: keywords
subject: poder
  topic: keywords
subject: verdade
  topic: keywords
subject: ciencia
  topic: keywords
subject: liberdade
  topic: keywords
subject: estado de dereito
  topic: keywords
subject: estado de forza
  topic: keywords
creator: Ana Iglesias Galdo
rights: Dereitos de autor/a 2024 Ana Iglesias Galdo https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 270
ending page: 277
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11724

Vivir para contala: a vida, unha aventura que se constrúe ao camiñar
type: item
description: Relato autobiográfico do autor que resume o proceso da súa formación e as experiencias vividas como historiador da educación, con alusións a aspectos concomitantes que afectan aos seus desempeños en varios ámbitos profesionais e en diversas institucións e territorios. Descríbense as etapas do seu itinerario ao redor dos lugares en que exerceu, os traballos académicos desenvolvidos desde a súa tese doutoral, os seus temas de estudo e algunhas das súas publicacións. O autor reflexiona tamén sobre o proceso e as influencias que determinaron a súa posición epistémica e metodolóxica ao redor da disciplina, así como o diálogo que mantivo coas ciencias humanas e sociais na construción da historia que practicou.
subject: Monografía
  topic: section
subject: biografía do autor
  topic: keywords
subject: Berlanga: CEINCE
  topic: keywords
subject: historia da educación
  topic: keywords
subject: historia da experiencia
  topic: keywords
subject: historia intelectual
  topic: keywords
subject: cultura empírica e material da escola
  topic: keywords
subject: educación e emocións
  topic: keywords
subject: historia e ciencias sociais
  topic: keywords
creator: Agustín Escolano Benito
rights: Dereitos de autor/a 2024 Agustín Escolano Benito https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 41
ending page: 68
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11686

Mulleres na memoria e na historia da educación
type: item
description: Neste artigo fago un percorrido polo itinerario de formación, académico e investigador que realicei ao longo de moitas décadas da miña vida, e do que aínda non quixen deslindarme e que estivo centrado nun ámbito de coñecemento específico: a educación das mulleres e a súa historia. Xunto a outras profesoras dedicadas a esta mesma temática, foi posible constatar o silencio que sobre as mulleres materializouse na educación que experimentamos na nosa época de estudantes. Hoxe, afortunadamente, as publicacións son abundantes e os proxectos de investigación habituais sobre mestras e universitarias, sobre escolas e colexios, sobre profesoras, inspectoras, autoras etc. E a docencia conta con resultados dispoñibles para ser transmitidos nas disciplinas históricas. Non faltan docentes que así o fan, porque desexan contar unha historia máis xeral, non só masculina, e porque saben que coñecer o pasado axuda a entender mellor o presente.
subject: Monografía
  topic: section
subject: historia
  topic: keywords
subject: educación
  topic: keywords
subject: mulleres
  topic: keywords
subject: investigación
  topic: keywords
subject: docencia
  topic: keywords
subject: memoria biográfica
  topic: keywords
creator: Consuelo Flecha García
rights: Dereitos de autor/a 2024 Consuelo Flecha García https://creativecommoms.org/licenses/by-sa/4.0/
date: 2025-03-17
publication date: 2025-03-17
starting page: 24
ending page: 40
doi: 10.17979/srgphe.2024.28.1.11669

Novas: De Galicia e máis alá. Noticias de Galicia
type: item
description: Novas relativas á educación en de Galicia e mais alá
subject: Libros
  topic: section
subject: educación
  topic: keywords
subject: novas
  topic: keywords
subject: Galicia
  topic: keywords
creator: Antón Costa Rico
rights: Dereitos de autor/a 2010 Antón Costa Rico
date: 2010-09-20
publication date: 2010-09-20
starting page: 159
ending page: 160
doi: 10.17979/srgphe.2010.14.0.4189

Rogério Fernandes: cidadão e historiador da educação (1933-2010)
type: item
description: Rogério Fernándes: cidadán e historiador da educación (1933-2010)
subject: Libros
  topic: section
subject: educación
  topic: keywords
subject: Rogério Fernándes
  topic: keywords
subject: historia
  topic: keywords
subject: investigador
  topic: keywords
subject: cidadán
  topic: keywords
creator: Margarida Louro Felgueira
rights: Dereitos de autor/a 2010 Margarida Louro Felgueiras
date: 2018-10-15
publication date: 2018-10-15
starting page: 160
ending page: 164
doi: 10.17979/srgphe.2010.14.0.4190

A História da Educação em Portugal, 2009-2010
type: item
description: A História da Educação em Portugal, 2009-2010
subject: Libros
  topic: section
subject: educación
  topic: keywords
subject: historia
  topic: keywords
subject: ciencia
  topic: keywords
subject: libros
  topic: keywords
creator: Maria João Mogarro
rights: Dereitos de autor/a 2010 Maria João Mogarro
date: 2010-10-09
publication date: 2010-10-09
starting page: 165
ending page: 167
doi: 10.17979/srgphe.2010.14.0.4191

O espazo histórico-educativo lusobrasileiro (Subsección para Brasil)
type: item
description: Novas: O espazo histórico-educativo lusobrasileiro (Subsección para Brasil)
subject: Libros
  topic: section
subject: educación
  topic: keywords
subject: historia
  topic: keywords
subject: investigación
  topic: keywords
subject: libros
  topic: keywords
creator: Diana Gonçalves Vidal
rights: Dereitos de autor/a 2010 Diana Gonçalves Vidal
date: 2010-10-15
publication date: 2010-10-15
starting page: 168
ending page: 173
doi: 10.17979/srgphe.2010.14.0.4192

Domínguez García, J. M. (2010), Cátedras de Gramática y Educación en Galicia, Siglos XVI y XVII
type: item
description: DOMÍNGUEZ GARCÍA, J. M. (2010), Cátedras de Gramática y Educación en Galicia, Siglos XVI y XVII
subject: Libros
  topic: section
subject: educación
  topic: keywords
subject: gramática
  topic: keywords
subject: Galicia
  topic: keywords
subject: século XVI
  topic: keywords
subject: século XVII
  topic: keywords
subject: cátedra
  topic: keywords
creator: Antón Costa Rico
rights: Dereitos de autor/a 2010 Antón Costa Rico
date: 2010-10-09
publication date: 2010-10-09
starting page: 174
ending page: 175
doi: 10.17979/srgphe.2010.14.0.4194

Costa Rico, A. (2010): D’abord les enfants. Freinet y la educación en España (1926-1975).
type: item
description: COSTA RICO, A. (2010): D’abord les enfants. Freinet y la educación en España (1926-1975).
subject: Libros
  topic: section
subject: educación
  topic: keywords
subject: infancia
  topic: keywords
subject: España
  topic: keywords
subject: Freinet
  topic: keywords
creator: Anxo Serafín Porto Ucha
rights: Dereitos de autor/a 2010 Ángel Porto Ucha
date: 2018-10-08
publication date: 2018-10-08
starting page: 175
ending page: 176
doi: 10.17979/srgphe.2010.14.0.4195

Breve biografía de Veneranda Manzano (1893-1992)
type: item
description: Neste traballo analízase a traxectoria vital e profesional de Veneranda García Manzano. Os seus inicios como mestra, a súa participación na vida política e o seu posterior exilio. Protagonista como tantos outros dun tempo de ilusión, personifica, de maneira moi axustada, a realidade dunha España que non chegou a fraguar. É, en definitiva, a crónica da historia vivida por unha mestra no primeiro terzo do século XX en España, pero sobre todo no tempo da Segunda República española.
subject: Miscelánea
  topic: section
subject: magisterio femenino
  topic: keywords
subject: exilio
  topic: keywords
subject: formación
  topic: keywords
subject: profesión
  topic: keywords
subject: Asturias
  topic: keywords
subject: Segunda República española
  topic: keywords
subject: política
  topic: keywords
subject: sindicalismo
  topic: keywords
creator: Benjamín Rivaya
rights: Dereitos de autor/a 2010 Benjamín Rivaya
date: 2010-09-30
publication date: 2010-09-30
starting page: 81
ending page: 87
doi: 10.17979/srgphe.2010.14.0.4178

O problema da galeguización do ensino superior na Galicia da preguerra
type: item
description: Neste traballo trátase a galeguización do ensino superior no período correspondente ao primeiro terzo do século XX. Un problema polo que loitaron intensamente os galeguistas preocupados por axeitar o ensino, especialmente o universitario, á realidade peculiar do seu país. Baixo unha perspectiva innovadora e renovadora para a época abórdanse posturas en demanda non só do uso do idioma galego, senón tamén da introdución de diversos contidos curriculares, ben como disciplinas novas a considerar nos planos de estudos, ben como temas a tratar dentro das materias cursadas, así como a solicitude de novas titulacións para a Universidade compostelá que evitarían, entre outros males, o desprazamento de estudantes cara a outras provincias foráneas. Estamos, pois, ante un conxunto de actuacións educativas necesarias para o desenvolvemento dunha ciencia e dunha cultura co principal obxectivo de coñecer para poder transformar de forma integral a realidade galega nun contexto social escasamente desenvolvido, disperso en pequenos núcleos de poboación e sangrado pola emigración.
subject: Monografía: educación e galeguismo
  topic: section
subject: universidade
  topic: keywords
subject: galeguización
  topic: keywords
subject: titulacions
  topic: keywords
subject: reivindicacións
  topic: keywords
subject: autonomía
  topic: keywords
subject: realidade social
  topic: keywords
subject: profesor foráneo
  topic: keywords
subject: bilingüismo
  topic: keywords
subject: disciplinas
  topic: keywords
creator: Xosé Fernández Fernández
rights: Dereitos de autor/a 2010 José Fernández Fernández
date: 2010-09-10
publication date: 2010-09-10
starting page: 51
ending page: 65
doi: 10.17979/srgphe.2010.14.0.4175