Rotur ten como obxectivo difundir estudos de carácter científico relacionados coas áreas temáticas do ocio e do turismo. A súa principal finalidade é impulsar desde unha perspectiva claramente multidisciplinar a investigación e o debate en torno á actividade turística. É unha publicación electrónica de ámbito internacional e acceso aberto. Ata 2014 publicouse un monográfico anual, que pasou a ser semestral (febreiro e xullo) en 2015. Acolle artigos científicos (entre oito e doce por número) resultado de rigurosos traballos de investigación no ámbito do ocio e o turismo, tanto teóricos como empíricos, que supoñan aportacións orixinais e innovadoras.
Los trabajos publicados en esta revista están bajo una licencia Creative Commons Reconocimiento-CompartirIgual 4.0 Internacional. Los autores que publican en esta revista están de acuerdo con los siguientes términos: Los autores conservan los derechos de autor y garantizan a la revista el derecho de ser la primera publicación del trabajo al igual que licenciado bajo una Creative Commons Attribution License que permite a otros compartir el trabajo con un reconocimiento de la autoría del trabajo y la publicación inicial en esta revista. Los autores pueden establecer por separado acuerdos adicionales para la distribución no exclusiva de la versión de la obra publicada en la revista (por ejemplo, situarlo en un repositorio institucional o publicarlo en un libro), con un reconocimiento de su publicación inicial en esta revista. Se permite y se anima a los autores a difundir sus trabajos electrónicamente (por ejemplo, en repositorios institucionales o en su propio sitio web) antes y durante el proceso de envío, ya que puede dar lugar a intercambios productivos, así como a una citación más temprana y mayor de los trabajos publicados (Véase The Effect of Open Access) (en inglés).
Destinos Turísticos Intelixentes no espazo rural:
Este estudo investiga a relación entre destinos turísticos intelixentes (DTIs) e o turismo no espazo rural por medio dunha revisión sistemática da literatura. A partir da análise de 43 artigos seleccionados das bases Scopus, Web of Science e SciELO, a pescuda identificou temas centrais que conectan as dúas áreas. Os resultados destacan a importancia do uso de Tecnoloxías da Información e Comunicación (TICs) nos empreendimentos, a xestión do coñecemento como motor de innovación e a participación dos stakeholders no desenvolvemento de políticas públicas para os DTIs. Outros puntos relevantes inclúen as mudanzas no consumo do turista, a necesidade de garantir accesibilidade, o aprimoramento da promoción e marketing, e a actualización das competencias dos gestores rurais diante das novas tecnoloxías. A análise xeográfica revela concentración de estudos na Europa e América do Sur, indicando lagoas de pescuda noutras rexións. Conclúese que hai un camiño promissor para a expansión dos DTIs no espazo rural, mais o éxito depende de estratexias integradas e políticas adecuadas. A articulación entre tecnoloxía, innovación, sostibilidade e governança é fundamental para que o turismo no espazo rural se desenvolva de forma sustentábel, inclusiva e competitiva no escenario global.
tecnoloxía da información e comunicación
Afonso Guilherme Ferreira Egidio Antiqueira
Dereitos de autor/a 2026 Afonso Guilherme Ferreira Egidio Antiqueira, Erlaine Binotto, Giovana Goretti Feijó Almeida, Paulo Almeida, Madalena Maria Schlindwein http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Lagunas e disonancias da lexislación turística galega:
Aínda entendendo o esforzo do lexislador por dotar a Galicia dunha normativa ordenadora e garantista do sector, capaz de asegurar estándares mínimos de calidade e protección ao usuario, a experiencia práctica revela certos desfasamentos entre a norma e a operativa real dos establecementos. Co paso do tempo e a irrupción de tecnoloxías disruptivas —como a intelixencia artificial, a automatización e os sistemas de xestión dixital—, estes desaxustes acentúanse. Este traballo, de carácter analítico e comparado, examina cinco ámbitos de fricción entre a lexislación turística galega (Lei 7/2011 e Decretos 179/2011 e 57/2016) e a práctica hostaleira cotiá. Desde a posición do xestor, obsérvanse rixideces que dificultan a eficiencia operativa e que, con todo, poden resolverse sen sacrificar a tutela do consumidor mediante a aplicación dos principios de proporcionalidade, equivalencia funcional e neutralidade tecnolóxica. O obxectivo é achegar unha lectura propositiva para a revisión futura da norma, aliñada cos estándares de better regulation europeos e positivizados no ordenamento español, de modo que o marco galego evolucione cara a un sistema máis flexible, verificable e tecnoloxicamente neutro.
intelixencia artificial aplicada ao turismo
Dereitos de autor/a 2026 Jorge Olleros Rodríguez http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
O ocio dende a autopercepción das persoas con discapacidade
A discapacidade é un concepto en constante transformación e, aínda que as persoas con discapacidade gañaron visibilidade no espazo público, persisten barreiras que limitan a súa participación plena na vida social e cultural. Este estudo analiza a relación entre discapacidade, autopercepción e lecer, incorporando dimensións sociosanitarias que condicionan as experiencias cotiás de autonomía e dependencia en persoas con discapacidade. Realizouse un estudo de deseño mixto en Uruguai, coa participación de 68 persoas de entre 18 e 65 anos residentes en distintas rexións do país, quen completou en formato en liña o Perfil de Autonomía e Dependencia (PAD). Diferenciáronse dous grupos de respondentes: persoas con discapacidade (“Participantes”) e coidadores ou familiares (“Referentes”). A análise combinou estatísticas descritivas e análise cualitativa de contido das respostas abertas. Os resultados mostran que as percepcións de saúde e dependencia non sempre se corresponden co número ou tipo de limitacións funcionais, o que pon de manifesto a complexidade do vínculo entre condición física e benestar subxectivo. Así mesmo, obsérvase que as mulleres reportan maiores niveis de dependencia, pero tamén unha autopercepción de saúde máis positiva. En relación co lecer, a maioría dos participantes expresa interese e desexo de realizar actividades recreativas, aínda que enfronta barreiras estruturais e sociais que restrinxen a súa participación, sendo a accesibilidade edilicia a máis frecuentemente mencionada. O estudo destaca a importancia de considerar quen responde nas investigacións baseadas en autopercepción, dado que a participación dos referentes de coidado pode modificar a lectura sobre autonomía, benestar e goce do lecer. En conxunto, os achados achegan evidencia empírica para comprender o lecer como unha experiencia situada e condicionada e subliñan a necesidade de políticas intersectoriais que recoñezan a diversidade de traxectorias e promovan contornas accesibles para o exercicio efectivo do dereito ao lecer.
Dereitos de autor/a 2026 Julia Córdoba, Stefani Fierro http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
O obxectivo do traballo é analizar os antecedentes achega do turismo de cruceiros, para identificar as experiencias e casos acerca dos impactos económicos, ambientais e sociais nos portos de chegada. Comézase coa recolección de traballos científicos publicados, nun período que abarca desde o 2010 ao 2023. O deseño metodolóxico elixido é a partir do método PRISMA mediante a revisión de artigos en revistas arbitradas e indexadas e a selección de repositorios das ciencias sociais. Os cambios que a industria de cruceiros manifestou derívanse das tendencias mundiais pola corrente de turistas, e diso dá conta a detonación en destinos do Caribe. Actualmente, unha das problemáticas recorrentes é o emprego temporal nos portos, pois a operación de cruceiros de turismo é por tempadas. Tamén se evidenciaron impactos de tipo ambiental, derivado da alta demanda turística en contraste coa capacidade de carga nos destinos e as emisións de gases de efecto invernadoiro. Advírtese que a produción científica en Latinoamérica ao redor das transformacións que sufriron os destinos con ocasión da chegada de cruceiros é pouca e que convén intervir con novas liñas de investigación que incorporen enfoques mixtos e a inxerencia doutras disciplinas académicas como a xestión ambiental para a sustentabilidade, a economía rexional e urbana e a xeografía rexional.
Dereitos de autor/a 2026 Rubí del Carmen Pérez Ramírez, Fredy Ismael González Fonseca http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Baleiros na investigación sobre gamificación turística:
A gamificación turística perfílase como unha estratexia innovadora para enriquecer a experiencia do viaxeiro, con todo, a súa aplicación en contextos rurais mexicanos permanece pouco explorada. Este estudo é relevante pon de manifesto a ausencia de investigación científica sobre gamificación en Pobos Máxicos de México, agora “Turismo Comunitario”, destinos que xeran ingresos e atraen millóns de visitantes anualmente. Co obxectivo de diagnosticar sistematicamente estes baleiros, levou a cabo unha análise bibliométrico multidimensional en Scopus, Web of Science, Redalyc e SciELO (2001–2025). Tras depurar e analizar 533 rexistros, identificáronse marcadas asimetrías temporais, xeográficas e temáticas: cero publicacións focalizadas en Pobos Máxicos, predominio de marcos teóricos universalistas e mínima colaboración internacional. Os achados subliñan a urxencia de impulsar investigacións contextualizadas, desenvolver tecnoloxías frugales, usar tecnoloxías low-cost e fortalecer redes interdisciplinarias que integren saberes locais, para que a gamificación contribúa efectivamente ao desenvolvemento sostible destes destinos.
Dereitos de autor/a 2026 Arnoldo Ibarra Vázquez, Juan Pedro Ibarra Michel http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Valhöll Fin do Mundo by UTMB é considerado o evento de trail running máis épico de a Patagonia. Moitos atletas asisten en busca de experiencias deportivas con transcendencia espiritual. Este artigo analiza o proceso espiritual que pode vivirse durante a súa asistencia. Para iso impleméntase unha metodoloxía cualitativa a través de a realización de un relato etnográfico, o cal se compón de historias curtas. Estas son construídas con a aplicación de unha autoetnografía, que utiliza notas de campo, entrevistas etnográficas e fotografías, ademais, aplícase a práctica reflexiva e un modelo de desenvolvemento espiritual no autoetnógrafo. Os resultados demostran que o evento pode contribuír significativamente ao desenvolvemento espiritual dos participantes de forma interpersoal por medio da convivencia coa comunidade de deportistas, e intrapersonal ao experimentar momentos de alegría, unha conexión coa natureza e o alcance da transcendencia e o propósito persoal, influíndo no benestar dos corredores.
Dereitos de autor/a 2026 César Salto Morales, Mark Speakman http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Sustentabilidade e competitividade de dous destinos turísticos en Chiapas.
Este artigo ten o obxectivo de analizar a articulación sustentabilidade-competitividade a partir da indicador seguridade cidadá e o seu índice de satisfacción (IS) en dous destinos turísticos emblemáticos como Pobos Máxicos de México: San Cristóbal das Casas e Comitán de Domínguez, ambos no estado de Chiapas. Recorreuse ao enfoque cuantitativo e revisión documental para colecta de datos; a técnica principal utilizada é a diacronía para comparar resultados en dous períodos temporais. Os resultados revelan que o dinamismo do indicador de seguridade cidadá en San Cristóbal das Casas mostra unha mellora significativa entre os períodos estudados, cunha variación positiva de 1.5 puntos no IS, o que permite que a percepción de seguridade avance desde un nivel de "Moi Baixa" a "Media Baixa". O aumento de 0.7 puntos no índice de satisfacción en seguridade cidadá en Comitán de Domínguez indica unha lixeira mellora, pero non suficiente para cambiar a cualificación xeral de "Media Baixa". Lidos a través do lente teórico da sustentabilidade e competitividade, os resultados evidencian e conclúen que, aínda que se rexistrou unha mellora na seguridade cidadá nos destinos estudados, esta non é significativa subliñando o traballo por facer. A relevancia deste traballo reside na súa novidade para estudos de satisfacción do turista en Chiapas, aspecto aínda incipiente que non se cubriu o suficiente xa que co instrumento utilizado tense acceso a 40 indicadores dos cales aquí se analiza exclusivamente o de seguridade cidadá.
Dereitos de autor/a 2025 Tlillalcapatl Gómez-Carreto, Juan Pedro Ibarra-Michel http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Análise da xestión do Marketing Dixital das redes sociais do turismo en América
O márketing dixital converteuse nunha ferramenta clave para a promoción turística a través de plataformas e redes sociais, permitindo mellorar a visibilidade do destino na contorna global. Esta investigación tivo como obxectivo analizar a xestión do márketing dixital nos perfís oficiais de promoción turística de 15 países de América. Empregouse unha metodoloxía de enfoque mixto, combinando revisión bibliográfica e análise cuantitativa mediante a ferramenta Fanpage Karma, avaliando redes como Facebook, Instagram, TikTok, X e Youtube a través de métricas como son: rendemento, número de seguidores, crecemento, compromiso e frecuencia de publicación. Os resultados evidenciaron un desempeño dixital maiormente deficiente, con poucos casos destacables como Nicaragua en Instagram e Estados Unidos en TikTok. Conclúese que, a pesar do amplo uso de redes sociais, moitas contas oficiais carecen de estratexias efectivas de contido e planificación, o que limita o seu impacto e alcance. A optimización do márketing dixital turístico require un enfoque máis segmentado, creativo e adaptado ás dinámicas de cada rede social.
Dereitos de autor/a 2025 Edison Rubén Molina Velásquez, Ronald Leonardo Soto Aguirre, Melany Lizbeth Lita Ushiña, Alexis Fabricio Changoluisa Yanza, Roberto Carlos Caiza Tayupanta http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Este artigo analiza a experiencia do visitante en adegas do Roteiro do Viño de Rueda, co fin de identificar os factores que condicionan a satisfacción do enoturista e sirva de punto de partida para propoñer un modelo de xestión orientado á fidelización, a mellora da imaxe de marca e a rendibilidade do destino. Utilizouse unha metodoloxía mixta, combinando enquisas estruturadas e observación participante en catro adegas representativas. A análise, sustentado nun enfoque teórico baseado na experiencia do visitante, a motivación turística e a calidade percibida, permite interpretar os resultados desde unha perspectiva de demanda. Os achados destacan a importancia do perfil do guía, a personalización da experiencia e a accesibilidade ao recurso na percepción global do visitante, e evidencian debilidades en aspectos como a conectividade e a diversificación da oferta complementaria.
Dereitos de autor/a 2025 Jorge Febrero Fernández http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
A importancia deste traballo reside en que, tras a pandemia de 2020, o sector turístico foi fortemente impactado na súa participación dentro do Produto Interno Bruto Nacional, sendo o ecoturismo e o turismo rural unha opción viable para as novas dinámicas espaciais que ha de experimentar esta actividade recreativa. Polo que esta investigación tivo como obxectivo, deseñar e estimar o primeiro índice de potencialidade turística de Tamaulipas, México, para documentar as fortalezas do ecoturismo e o turismo rural a escala municipal e dese modo achegar elementos para caracterizar o rumbo que puidesen seguir algunhas axendas ecoturísticas do devandito estado. É de advertir que o tratamento metodolóxico partiu dun cociente de localización alimentado con bases de datos nacionais e internacionais, así como de consultas en redes sociais. Dentro dos resultados máis apremiantes temos que, dous municipios son os máis óptimos para este tipo de turismo: Madeiro e Tampico; logo están outros dous municipios da zona sur e centro que presentan óptimas condicións para o turismo rural ou o ecoturismo: Victoria e Novo Morelos; séguenlles algúns municipios da porción sur: Mante, Antigo Morelos e Altamira. Estes resultados fortalecen á teoría da planificación integral do turismo debido a que o índice condensa de forma holística aspectos físicos, económicos, sociais e culturais; á teoría do turismo rural familiar, posto que as diversas tempadas de traballo de campo contribuíron a involucrar aos habitantes en actividades turísticas relacionadas coa súa cultura e a súa contorna natural; e á teoría do desenvolvemento turístico sostible ao priorizar unha xestión adecuada de áreas naturais como a Lagoa do Carpinteiro.
Dereitos de autor/a 2025 Dr. Rodrigo Tovar Cabañas, Dr. Vicente Jaramillo y Dra. Lidia Rangel Blanco http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Perspectiva de xénero en empresas de turismo de aventura en Quintana Roo, México
A relevancia do estudo radica en abordar cuestións de xénero de maneira integral no turismo de aventura, desde a complexidade do problema, a súa conciencia das barreiras individuais ata a necesidade de transformacións culturais e estruturais que perpetúan estereotipos de xénero e a necesidade de solucións personalizadas e culturalmente sensibles para avanzar cara a unha maior equidade de xénero. A investigación é de corte transversal de tipo cualitativa descritiva, onde se aplicaron entrevistas en profundidade con base nas variables categóricas de contratación atípica, discriminación salarial, desvalorización e invisibilidade, chan pegañento, teito de cristal e acoso sexual, co obxectivo de analizar con perspectiva de xénero a situación laboral de empresas de turismo de aventura de comunidades do sur do estado de Quintana Roo. Os achados mostran que existen estereotipos de xénero no turismo de aventura, destacando unha percepción positiva cara aos postos de liderado femininos, aínda que con estereotipos que limitan a diversidade de roles que poden desempeñar. Obsérvase unha discriminación oculta no ámbito laboral. A contratación atípica e as condicións laborais irregulares está a contribuír á precarización laboral no sector do turismo de aventura. Respecto a a desvalorización e invisibilidade, a persistencia de roles tradicionais e percepcións arraigadas nalgunhas comunidades pode levar a que guías de turistas femininas enfronten discriminación ou desigualdade de xénero.
Dereitos de autor/a 2025 Dr. Ángel Aarón Rosado-Varela y Dra. Georgina del Socorro Medina-Argueta http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Sustentabilidade e conservación do patrimonio cultural na Zona Arqueolóxica de Teotihuacán, México
A presente investigación analiza a sustentabilidade e a conservación do patrimonio cultural na Zona Arqueolóxica de Teotihuacán, un sitio emblemático e parte do Patrimonio da Humanidade de México que enfronta unha crecente presión polo turismo masivo e o desenvolvemento urbano do seu ao redor. A relevancia desta indagación radica na importancia de atopar un equilibrio entre o uso turístico do sitio e a preservación dos seus valores históricos e culturais, o que posibilita que futuras xeracións poidan continuar gozando deste legado. A metodoloxía aplicada é de enfoque cuantitativo, de tipo exploratorio, descritivo e explicativo, con realización de enquisas estruturadas dirixidas a visitantes e prestadores de servizos na zona obtivéronse resultados que mostran unha parte significativa dos visitantes e percíbese unha deterioración nas estruturas do sitio e unha carencia de información sobre prácticas sostibles. Polo que, entre os principais achados, identifícase que a falta de estratexias de sensibilización tanto para turistas como para a comunidade local están a contribuír á deterioración da Zona Arqueolóxica. Polo cal, a teoría de sustentabilidade e as tres dimensións do desenvolvemento sostible encamiñan o obxectivo principal da investigación, é importante verificar que as políticas públicas de xestións sostibles vixentes execútense en estrito sentido para o propósito que foron creadas, buscando integrar á comunidade prestadora de servizos turísticos na toma de decisións e na educación dos visitantes, co fin de reducir o impacto negativo do turismo no patrimonio e promover a responsabilidade social para o coidado do lugar.
Dereitos de autor/a 2025 Annia Lysandra González Espinosa y Cristina Flores Amador http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Influencia do turismo na identidade social e sentido de pertenza:
O turismo transforma comunidades, afecta a identidade social e o sentido de pertenza, que facilita os conflitos sociais, a xentrificación e a dilución do capital social, especialmente naqueles destinos con escasas oportunidades de desenvolvemento económico. Os atractivos turísticos poden actuar como catalizadores de oportunidades para xerar beneficios locais e fortalecer a identidade comunitaria, aínda que o mercado prioriza os aspectos económicos estimulando o individualismo, a diferenciación e recomposición comunitaria. O propósito da investigación foi analizar as variables vinculadas ao sentido de pertenza en comunidades turísticas. Realizouse unha revisión exhaustiva da literatura guiada polo marco SALSA. Para garantir a calidade e relevancia da información, seleccionáronse revistas científicas considerando o índice de SCImago Journal Rank ≥ 2.0 entre o 2018 e 2022. Analizáronse 63 artigos científicos que cumpriron os criterios de inclusión e identificáronse variables por medio da análise temática. Como resultados, os estudos abordaron principalmente o sentido de pertenza en destinos turísticos desde as perspectivas dos residentes; as variables máis frecuentes son 1) metaestereotipos, 2) percepción socioeconómica, 3) benestar local, 4) desarraigamento, 4) mestura emocional, 5) empoderamento, 6) eventos, 7) responsabilidade patrimonial e 8) significación social. Os resultados servirán para o desenvolvemento de normativas públicas para xestionar adecuadamente os conflitos en destinos turísticos, relacionados á identidade comunitaria.
Dereitos de autor/a 2025 Mtra. María de Lourdes Moo Canul, Dr. Romano Gino Segrado Pavón y Dra. Cruz López Contreras http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
A Intelixencia Artificial na educación e o emprego no sector turístico:
A intelixencia artificial (IA) está a xerar, ao mesmo tempo, altas expectativas e preocupacións sobre a súa repercusión no emprego e a educación. A súa crecente adopción supón a automatización de diversos procesos, o que expón retos en canto á reconfiguración dos roles laborais e a necesidade de habilidades humanas renovadas. No ámbito educativo, a IA posibilita a personalización do ensino e a aprendizaxe adaptativa, aínda que xorden interrogantes en torno ao papel do docente e a integración de competencias dixitais no currículo. O presente estudo examina como a IA está a modificar a educación e o emprego no sector turístico, utilizando para iso unha análise bibliométrico e unha revisión sistemática. Con esta aproximación, preténdese redefinir a actividade turística e transformar os procesos de ensino-aprendizaxe. Dada a importancia do turismo na economía global, resulta fundamental promover unha formación adaptativa que capacite a futuras xeracións para afrontar os desafíos emerxentes. Entre os principais achados, destácase a necesidade de programas de capacitación conxuntos entre institucións educativas e empresas, a integración da IA nos plans de estudo, a atención aos dilemas éticos e a formulación de políticas que faciliten unha transición laboral responsable.
Dereitos de autor/a 2025 GEMA ELIZO TAPIA http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Explorando as dinámicas do emprendemento no turismo ecuatoriano:
A literatura resalta a importancia de comprender a relación entre nivel educativo, motivacións culturais e emprendemento turístico. Este estudo explora a relación entre o nivel educativo, as motivacións culturais e o emprendemento turístico en Manabí, Ecuador. Mediante enquisas a emprendedores e técnicas de análise estatística multivariante, identificáronse dúas agrupacións industriais: “Emprendedor-Cultura” e “Emprendedor-Traballo”. O primeiro, integrado por emprendedores con educación superior e motivacións culturais arraigadas, mostra maior estabilidade empresarial e capacidade de xeración de emprego. En contraste, a segunda agrupación industrial está composto por emprendedores con menores niveis educativos e motivados principalmente pola necesidade económica, enfrontando maiores desafíos estruturais e unha menor consolidación dos seus negocios. Os resultados destacan a necesidade de deseñar políticas diferenciadas que fortalezan as capacidades empresariais desde un enfoque cultural e reduzan a vulnerabilidade económica, promovendo ecosistemas emprendedores sostibles. Esta análise contribúe ao debate sobre as dinámicas do emprendemento en contextos turísticos e expón estratexias para impulsar o desenvolvemento socioeconómico en Ecuador.
Dereitos de autor/a 2025 Nelson Garcia Reinoso, Yomara Quintero Ichazo y María Fernanda Garzón Félix http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Esta investigación estuda o potencial transformador da aprendizaxe experimental nunhas vacacións de curta duración para novos estudantes de inglés no Reino Unido. Explora o impacto polifacético de diversas actividades, como talleres culturais, visitas guiadas e interaccións cotiás, na adquisición dunha segunda lingua (o inglés) e o desenvolvemento persoal. Empregando un enfoque de métodos mixtos, o estudo combina enquisas a estudantes e responsables de grupos con entrevistas a profesionais do sector para obter unha comprensión exhaustiva do panorama actual e a eficacia percibida dos modelos da aprendizaxe experimental no turismo idiomático do Reino Unido. Os resultados revelan a existencia dunha gran variedade de actividades que promoven a comunicación auténtica e a inmersión cultural, o que xera un alto grao de satisfacción entre os estudantes e os responsables de grupo. Percíbese que a aprendizaxe experiencial mellora significativamente as competencias lingüísticas, aumenta a confianza e promove o crecemento persoal en áreas como a resiliencia, a apertura mental e a independencia. Os datos cualitativos subliñan ademais a importancia das contornas de aprendizaxe dinámicos, o intercambio intercultural e o papel dos educadores á hora de facilitar experiencias de aprendizaxe significativas. A investigación tamén recoñece os retos loxísticos asociados á realización de actividades da aprendizaxe experimental e subliña a necesidade dunha planificación coidadosa, adaptabilidade e comunicación clara. Este estudo achega probas empíricas que apoian a eficacia dos enfoques da aprendizaxe experimental nos programas de vacacións de estudos. Ofrece implicacións prácticas para mellorar a calidade e o impacto dos devanditos programas, avogando por un enfoque holístico que integre diversas actividades, dea prioridade ao deseño centrado no estudante e promova a interacción intercultural. Ao aproveitar o poder da aprendizaxe experimental e a innovación, os provedores de servizos de turismo idiomático poden crear experiencias transformadoras que capaciten aos estudantes para alcanzar os seus obxectivos idiomáticos e prosperar nun mundo interconectado.
Dereitos de autor/a 2025 Eleanor Jane Connon http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Fortalecemento do turismo náutico en Vinces:
O turismo náutico considérase unha tipoloxía crave para o desenvolvemento turístico do país, contribuíndo á diversificación económica e a sustentabilidade mediante os seus recursos e atractivos. O cantón Vinces, destino da provincia dos Ríos, limitou o seu desenvolvemento turístico principalmente ás regatas, unha actividade relacionada co transporte fluvial e lacustre, realizada en períodos específicos, desaproveitando os valiosos recursos lacustres da zona. Esta investigación ten como obxectivo analizar o turismo náutico en Vinces, fortalecendo o seu desenvolvemento a través do deseño dun plan estratéxico. Para iso, emprégase un enfoque mixto e unha metodoloxía descritiva, apoiada nos métodos analítico-sintético e inductivo-deductivo. Os obxectivos específicos son: identificar os recursos fluviais e lacustres do cantón, avaliar o perfil e motivacións dos turistas, e analizar a oferta e demanda turística actual. A partir destes, búscase comprender a situación do turismo local e a potencial demanda para crear estratexias que impulsen o sector. Os resultados evidencian a riqueza dos recursos lacustres e as motivacións dos turistas. Propóñense accións estratéxicas orientadas ao desenvolvemento do destino, aproveitando os atractivos naturais náuticos, combinando deporte e natureza, e fomentando os eixos turísticos locais. Ademais, promoverase o investimento público e privado para potenciar a economía da rexión e do país.
Dereitos de autor/a 2025 Jenny Castro Salcedo, Numa Sebastián Calle Lituma, Javier Ricardo López Ruíz http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Canles de comercialización web e a súa influencia nas axencias de viaxes do Cantón Latacunga, Ecuador
A presente investigación analiza o impacto das canles de comercialización web e a súa influencia nas axencias de viaxes do cantón Latacunga, provincia de Cotopaxi en Ecuador. Para este efecto realizouse un estudo cualitativo mediante enquisas en 26 axencias de viaxes recoñecidas polo Ministerio de Turismo do Ecuador, dando como resultado as estratexias que adoptaron para mellorar a súa visibilidade dixital e adaptarse ás demandas do mercado actual onde as redes sociais consolidáronse como a canle máis utilizada seguido de sitios webs e plataformas de reservas. Así mesmo, reflíctese o compromiso das axencias coa presenza dixital mentres que outras enfrontan desafíos como problemas técnicos, falta de capacitación e demais, estes son resultados que subliñan a importancia de asignar recursos ás canles de comercialización web e a fomentar estratexias máis eficientes para garantir a sustentabilidade nunha contorna altamente competitiva. Entre os resultados repórtase que o 64,5% das axencias de viaxes conta cun plan de márketing que inclúe canles dixitais, así mesmo, o 69,2% que sinala aos paquetes turísticos como o servizo máis demandado, mentres que o 46,2% actualiza o seu contido nas canles de comercialización web de maneira semanal e o 23,1% diariamente seguido daquelas axencias que o fan mensualmente ou ocasional, neste contexto, de crecente competencia e transformación dixital examínanse as prácticas, investimentos e percepcións que enfrontan as axencias de viaxes. Aínda que as canles de comercialización web son eficientes para ter presenza en liña e captar novos clientes non todas as axencias toman decisións concretas para crecer dixitalmente e alcanzar vendas por eses medios. Os resultados permiten identificar avances e brechas significativas na xestión do márketing dixital turístico.
Dereitos de autor/a 2025 Lisseth Ivanova Aguilera Montalván, Leslie Nicole Suque Sulca http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Os eventos de trail running poden significativamente contribuír de maneira positiva a un destino turístico, debido aos elementos culturais e naturais que o identifican. A presente investigación pretende analizar o evento Porto Vallarta by UTMB a través do proceso de construción da percepción dos seus actores sociais sobre a paisaxe. Por medio dunha metodoloxía cualitativa co uso de entrevistas semi-estruturadas, observación participante, manexo de SIG´s, fotografía e o uso de literatura especializada preténdese alcanzalo. Os resultados demostran que a festividade do Día de Mortos e as atraccións turísticas como os Récords Guinness e a cultura wixárika constitúen unha forza social moi poderosa, que exerce influencia no comportamento e os valores dos residentes e visitantes de Porto Vallarta. A necesidade de incorporar os seus puntos de vista estereotípicos permite entender a formación da imaxe e identidade do destino turístico por medio do evento deportivo.
Dereitos de autor/a 2025 César Salto Morales, Ángela Maleny Salto Morales y Mark Speakman http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
O enoturismo como motor de sostibilidade e innovación:
O enoturismo revelouse como unha forza transformadora na industria vitivinícola, entrelazando a cultura do viño, a gastronomía e a autenticidade. A presente investigación penétrase no sector enoturístico español, en particular no caso de Adegas Franco-Españolas, para explorar o seu impacto sobre a sustentabilidade e a innovación organizativa. Deste xeito, baixo un enfoque cualitativo, a investigación mostra como o enoturismo postúlase como unha vía para mellorar a economía, a sociedade e a contorna no que operan as adegas, resaltando a necesidade dunha comprensión holística ao redor dos efectos da devandita modalidade turística sobre a sustentabilidade e a innovación. O caso de estudo examinado serve, por tanto, como microcosmos para analizar estas dinámicas, ofrecendo perspectivas prácticas e políticas para que a industria vitivinícola e as institucións públicas promovan e protexan o enoturismo coa finalidade de alcanzar un crecemento sostible e innovador.
Dereitos de autor/a 2024 Javier Martínez-Falcó, Eduardo Sánchez-García, Bartolomé Marco-Lajara, Joaquin Martínez-Falcó http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
O presente traballo de investigación aborda o Turismo Experiencial e en concreto, ofrece unha radiografía do Turismo Starlight nas Illas Canarias. O obxectivo principal consiste en analizar o seu potencial como modelo promotor dun Turismo Experiencial nas “Illas Afortunadas”, deténdose nos casos específicos da Palma e Tenerife. Para o cumprimento do obxectivo empregáronse técnicas de investigación cualitativas: observación participante e entrevistas en profundidade. Finalmente perfiláronse unha serie de conclusións nas que se confirma que, a partir do arduo labor da Illa da Palma como modelo de referencia e excelencia Starlight, seguida por Tenerife, alcanzouse a consolidación do Astroturismo como un dos produtos turísticos experienciales máis en boga do momento, cun forte carácter diferenciador e gran marxe de crecemento, innovación e personalización para a súa oferta turística.
Dereitos de autor/a 2024 Autores/as http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Retos do ecosistema de emprendemento turísticos fronte á calidade en destinos da provincia de Manabí (Ecuador)
O presente artigo pretende avaliar como se atopa o estado actual da prestación de servizos en destinos da zona norte de Manabí por parte dos emprendementos, ao ser a prestación de servizos un factor influente na percepción e satisfacción do visitante e polo tanto un aspecto que ten inferencia a calidade e o índice competitivo destes destinos. Polo cal o obxectivo da investigación é identificar cales son os retos do ecosistema de emprendementos turísticos que inciden na calidade dos destinos locais na provincia de Manabí; para o que se expuxo unha metodoloxía que presenta unha caracterización das Mipymes, a revisión e selección de compoñentes para a elaboración dun sistema de indicadores de avaliación e a análise estatística descritiva de datos tomado de fontes primarias de información para avaliar o desempeño dos emprendementos.
Dereitos de autor/a 2024 Génesis García Santos, Belén Bricio, Iván Mendoza http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Percepción e avaliación das actividades, servizos e sitios ecoturísticos no Santuario O Verde Camacho (Sinaloa, México)
O ecoturismo é unha viaxe orientada á natureza, é ambientalmente responsable, inclúe o goce de manifestacións culturais, promove a conservación e propicia a implicación activa e beneficios económicos para a comunidade receptora. O obxectivo da presente investigación é avaliar as actividades, servizos e sitios ecoturísticos do Santuario O Verde Camacho, desde a perspectiva dos ecoturistas. A metodoloxía é cuantitativa e transversal; aplicouse unha enquisa que consta de tres secciones, as preguntas son pechadas, por categorías, por rangos e de escala Likert, para coñecer prioridades. O período de aplicación da enquisa foi durante outubro e decembro de 2022, coa técnica de auto enchido, o tempo de aplicación media foi de 10 minutos. A mostra consta de 282 visitantes, a técnica de mostraxe é non probabilístico por conveniencia. Os resultados mostran que das sete actividades e servizos avaliados, as mellor cualificadas foron a liberación de tartarugas con 99% das percepcións como excelente e o taller de educación ambiental con 95% das avaliacións como excelente, ambas as actividades estritamente relacionadas coa conservación da área protexida. Ademais, dos cinco sitios avaliados, o mellor cualificado foi a praia con 93% das percepcións como excelente, seguido dos sitios de anidación quen obtivo o 89% das percepcións como excelente. Os resultados mostran áreas de oportunidade e de mellora para os tomadores de decisións xa que a avaliación dun destino turístico é unha ferramenta de apoio para a planificación integral.
Dereitos de autor/a 2024 Elizabeth Olmos-Martínez http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Big Data na xestión de destinos turísticos españois
Desde o ano 2014 España experimentou un crecemento constante do turismo demostrado na traxectoria que mostra a súa achega no PIB total e o PIB turístico. Con todo, a pandemia xerada polo Covid-19 supuxo unha caída estrepitosa dos ingresos xerados por este sector económico, o cal comezou a súa recuperación no segundo semestre do ano 2021. @Teniendo en cuenta este gran potencial do sector, propúxose elaborar un modelo de análise de Big Data que fose útil para o logro dos obxectivos do sector turístico de español. Para iso realizouse unha revisión de información obxectiva por parte de 12 axentes de destinos turísticos, tomados como mostra elixida o azar, e a partir desta información determináronse obxectivos SMART que foron a base para realizar o modelo Big Data. Como consecuencia desta investigación elaborouse un modelo de Análise de Big Data o cal se compón de catro fases; recolección dos datos, almacenamento, procesamento e visualización. Como conclusión chégase a que o Big Data é un amplo rexistro de información que pode brindar gran axuda na personalización do márketing, toma decisións, satisfacción ao cliente entre outros, por esta razón é de gran relevancia enfocar a solución Big Data en función duns obxectivos determinados e sobre todo como ferramenta fundamental na toma de decisións dos órganos xestores de destinos turísticos tanto nacionais como internacionais.
Dereitos de autor/a 2024 Moises Jorge Naranjo http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
A que cheira o destino turístico Baías de Huatulco (Oaxaca, México)?
Este artigo presenta unha investigación encamiñada a coñecer como un grupo de mozos universitarios residentes no destino turístico Baías de Huatulco (Oaxaca, México) entende certos aspectos da súa contorna olfactiva. Para iso, tras unha breve contextualización teórica, preséntase a metodoloxía seguida e posteriormente os resultados do estudo: os cheiros das colonias onde habitan os enquisados e a súa valoración, os cheiros máis agradables e máis desagradables percibidos en Huatulco, o cheiro de praias e áreas naturais, as diferenzas olfactivas entre tempada alta e baixa e, finalmente, os cheiros máis e menos desexables para o destino. O texto pecha cunhas reflexións nas que se discuten aspectos como as limitacións da investigación e algunhas posibilidades para unha lectura ética.
Dereitos de autor/a 2024 Jose María Filgueiras Nodar http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
O turismo rexenerativo na planificación turística rexional de Nova Zelandia
O interese polo turismo rexenerativo xorde como unha resposta ao contexto actual de crise, impulsando un cambio do modelo e o enfoque tradicional que coñecemos no turismo de hoxe. O principal obxectivo do presente traballo de investigación é entender que é a rexeneración e ver como se pode implementar na planificación turística. Para iso realizouse, en primeiro lugar, unha revisión bibliográfica dos principais conceptos relacionados coa rexeneración e o turismo rexenerativo, analizando a súa evolución e os cambios que supón para a planificación turística. A continuación, explóranse diferentes modelos de turismo rexenerativo, buscando unha comprensión profunda da relación entre sustentabilidade e rexeneración no contexto turístico. Por último, os resultados destas indagacións aplicáronse, a través da análise comparativa de plans de xestión de destino a nivel rexional en Nova Zelandia, para a extracción de conclusións sobre a implementación dos principios do turismo rexenerativo na planificación turística deste país pioneiro. Os resultados obtidos han servido para identificar criterios específicos para o desenvolvemento do turismo rexenerativo, baseados na comprensión do turismo como un sistema vivo, interconectado e liderado por relacións auténticas e beneficiosas para todo e todas/os.
O desenvolvemento do surf no Concello de Valdoviño (Galicia, España)
O surf é un deporte, un estilo de vida e un produto turístico. Actualmente, converteuse nunha industria turística global que transforma a natureza nun recurso turístico e identifica a busca das mellores ondas como a principal motivación para viaxar, xerando ao mesmo tempo un impacto directo nos territorios. Do mesmo xeito, o turismo de surf enténdese como un produto capaz de revitalizar destinos consolidados de sol e praia, con potencial para xerar unha oferta turística específica. Este traballo propón abordar o estudo do desenvolvemento do turismo de surf no concello de Valdoviño (A Coruña), onde este deporte se practica dende os anos 70. Alcanzou proxección internacional a finais dos anos 80 grazas ao campionato Pantín Classic e, recentemente, deu forma ao produto turístico A Costa das Ondas. A través dun análise cualitativo, analizaranse aspectos como a súa evolución, os recursos endóxenos e as características da oferta e da demanda. Tamén exploraremos os axentes involucrados na súa xestión e planificación, o papel do campionato e a súa conexión cos principios de sustentabilidade. Para finalmente demostrar que o surf está a converterse nunha das forzas impulsoras do crecemento económico do concello, capaz de desenvolver un turismo especializado e sostible
Análise das estratexias de marketing dixital para o Park Güell
O márketing dixital permite mellorar a promoción turística tanto para destinos como para atraccións concretas. En plena sociedade da banda ancha e globalización, o márketing optimiza estes produtos turísticos, visibilizándoos e concedéndolles un valor engadido en contidos e publicidade para que clientes potenciais convértanse en visitantes e desexen visitar o recurso e a cidade onde este se localiza. Destinos turísticos urbanos como Barcelona innovan no ámbito do márketing e, concretamente, o Park Güell desenvolveu unha estratexia en diferentes redes sociais para dar a coñecer máis este atractivo turístico da cidade. Esta investigación pretende analizar o márketing e as redes sociais e contidos do Park Güell. Para iso utilízanse técnicas cuantitativas (enquisa á poboación da área metropolitana de Barcelona) e cualitativas (entrevistas en profundidade). Os resultados mostran que, a través do márketing e os contidos creados por esta entidade, a imaxe proxectada é mellorable e conclúese a conveniencia de modificar a promoción de contidos do márketing de Park Güell e de crear unha planificación de márketing para que este atractivo obteña máis impacto aproveitando as redes sociais.
Desafíos e estratexias para o desenvolvemento de destinos turísticos accesibles
O turismo accesible (TA) podería beneficiar a millóns de persoas e proporcionar importantes beneficios económicos e intanxibles para as empresas. Sobre esta base, a presente investigación ten por propósito examinar a actual situación de accesibilidade en destinos urbanos para acoller a persoas con discapacidades (PcD) físicas e sensoriais. O caso de estudo céntrase na Coruña (España), onde a información recompílase a través de nove entrevistas e dous grupos de enfoque, sobre unha mostra de 23 participantes, representantes do sector privado, público e asociativo. A recollida e análise de datos realízase baixo as pautas da Teoría Fundamentada e co apoio do programa Atlas.ti. Os resultados dilucidaron que os problemas e solucións que presenta a adaptación da oferta turística poden ser clasificados como técnicos, económicos e culturais. Adicionalmente, identificouse o rol fundamental e a responsabilidade da administración pública, as empresas e as asociacións de PcD no TA. Este estudo propón o primeiro modelo teórico para categorizar os problemas e solucións para o desenvolvemento de destinos turísticos accesibles (DTAs). A nivel práctico, ditas categorías expoñen os tres eixos de actuación sobre os que deberían intervir as Organizacións de Xestión dos Destinos (OGD) para “accesibilizar” a súa oferta. A nivel social, promóvese a creación de contornas turísticas que faciliten a participación de persoas con requisitos especiais de acceso.
Desde a peregrinación a Santiago de Compostela de Jimena de Asturias xunto ao seu esposo Alfonso III o Magno ata a actualidade, os diferentes roteiros xacobeos contaron coa presenza de mulleres. Nos últimos anos o número de mulleres superou ao de homes entre as persoas que percorren o Camiño Inglés, indicando o alto grao de popularidade que a peregrinación alcanzou entre o xénero feminino. O obxectivo do presente estudo consiste en determinar as principais motivacións das mulleres que realizan o Camiño Inglés soas mediante a análise dos factores push e pull da experiencia durante a peregrinación. A investigación baseouse en 699 enquisas efectuadas a persoas que se atopaban realizando o Camiño Inglés durante o ano Xacobeo 2021/2022. Da mencionada mostra efectuouse unha análise en profundidade respecto ás mulleres que realizaron o Camiño soas, comparando en certos casos coas mulleres que viaxan acompañadas ou co total da mostra, para achar similitudes e contrastes. Continuouse cunha análise exploratoria do gasto que estas mulleres teñen e, por último, buscouse coñecer o nivel de satisfacción das devanditas mulleres respecto a factores chave como son a hospitalidade e a seguridade.