O galego nos textos metalingüísticos portugueses (séculos XVI-XIX)

  • Sónia Duarte
Palabras chave galego, portugués, representacións linguísticas, identidade lingüística

Resumo

O presente estudo ten como obxecto a representación do galego no discurso metalingüístico portugués dos séculos XVI a XIX. Nese sentido, traballarase aquí sobre un corpus de textos seleccionados da tradición metalingüística portuguesa dese período, abranxendo diferentes tipoloxías textuais. Con base no referido corpus, procederase ao levantamento de referencias explícitas ao galego e á interpretación do significado destas, especialmente. Nese levantamento e análise privilexiaranse os ámbitos do coñecemento recíproco e do estatuto do galego relativamente ao portugués no espazo máis amplo do encadramento peninsular. Tal abordaxe será aquí desenvolvida dentro das liñas metodolóxicas da Historiografía Lingüística e tendo como referencia fundamental o traballo monográfico de Vázquez Corredoira (1998), mais tamén os estudos de Monteagudo (1988) e de Duarte (2007), sobre o discurso metagramaticográfico as respecto do galego no cadro cronolóxico aquí delimitado.

Citas

Andrade, F. Martins / Seixas, J. Nepomuceno de (1844): Opusculo ácerca da origem da lingua portugueza, composto e dedicado ao Ex.mo sr. conselheiro João Baptista de Almeida Garret, por dous socios do Conservatorio Real de Lisboa (Lisboa: Imprensa Nacional).

Barata, A. F. (1870): Advertencias curiosas sobre a língua portugueza (Coimbra: Im¬prensa Literaria).

Barreto, J. Franco (1671): Ortografia da Lingua Portugueza (Lisboa: Joam da Costa).

Barros, J. de (1540): Grammatica da Lingua Portuguesa (Olyssipone: apud Ludouicum Rotorigiũ Typographum).

Campos, F. A. de (1843): A Lingua portugueza é filha da latina, ou refutação da memoria em que o senhor Patriarcha eleito D. Francisco de S. Luis nega esta relação (Lisboa: Tip. de Manuel Jesus Coelho).

Carmelo, L. Monte (1767): Compendio de orthografia (Lisboa: na Officina de Antonio Rodrigues Galhardo).

Coelho, F. A. (1868): A lingua portugueza, phonologia, etymologia, morphologia e syntaxe (Coimbra: Imprensa da Universidade).

Faria, M. Severim de (1624): “Discurso II. Das partes que ha de haver na lingoagem para ser perfeita, & como a Portuguesa as tem todas, & algũas com eminencia de outras lingoas”, em Discursos varios politicos, 62r-86v (Evora: Manuel de Carvalho, impressor da Universidade).

Feijoo y Montenegro, B. J. (1778[1726]): “Discurso XV: Paralelo de las Lenguas Castellana, y Francesa”, em Theatro Crítico universal (ó discursos de todo género de materias para desengaño de errores comunes, tomo I, 309-325 (Madrid: Joaquín Ibarra).

Frayer, E. (1727): Discurso philológico Crítico, sobre el corolario del Discuso XV de Del Theatro Crítico Universal (Madrid).

Lião, D. Nunes do (1576): Orthografia da Lingoa Portuguesa (Lisboa: per João de Barreira, impressor delRei N.S).

Lião, D. Nunes de (1606): Origem da Lingoa Portuguesa (Lisboa: Pedro Crasbeeck).

Lima, L. Caetano de (1736): Orthographia da lingua portugueza (Lisboa occidental: na oficina de Antonio Isidoro da Fonseca).

Pereira, A. Neves (1793): “Exame critico sobre qual seja o uso prudente das palavras de que se serviram os nossos escriptores dos seculos XV e XVI, e deixaram esquecer os que se seguiram ate ao presente”, em Memorias de Litteratura Portugueza publicadas pela Academia Real das Sciencias de Lisboa, tomo V, 152- 252 (Lisboa: na officina da mesma Academia).

Ribeiro, J. Pedro (1810): “Sobre o Idioma, Estilo, e Ortographia dos nossos Documentos, e Monumentos”, in Dissertações Chronologicas e Criticas sobre a historia e jurisprudencia eclesiastica e civil de Portugal, 181-198 (Lisboa: Academia Real das Sciencias).

Saraiva, F. de São Luiz (1837): “Memoria em que se pretende mostrar que a lingua portugueza não é filha da latina, nem esta foi em tempo algum a lingua vulgar dos lusitanos”, em Memorias da A. R das Sciencias de Lisboa, Tomo XII, parte I., 1-43 (Lisboa: Academia Real das Sciencias).

Soromenho, A. Pereira (1867): Origem da lingua portugueza. These para o concurso da cadeira de Literatura Moderna no Curso Superior de Letras (Lisboa: Tipografia de Francisco José da Silva).

Soromenho, A. Pereira / Coelho, A. (1874): Origem da língua portugueza e das línguas românicas (Rio de Janeiro: Tip. Cinco de Março).

Vasconcelos, J. Leite de (1881): Á Galliza (Porto: Typographia Nacional).

Vasconcelos, J. Leite de (1928 e 1929): Opúsculos, vols. 1 e 4 (Coimbra: Imprensa da Universidade).

Publicado
2015-12-10
Como citar
Duarte, S. (2015). O galego nos textos metalingüísticos portugueses (séculos XVI-XIX). Revista Galega De Filoloxía, 16, 75-105. https://doi.org/10.17979/rgf.2015.16.0.1379
Sección
Artigos